3. Մատակարարման և օգտագործման հավասարակշռություն
Այս բաժինը հիմնված է SWY InVEST մոդելի արտահոսքի գնահատումների և ջրի սպառման վերաբերյալ տվյալների համեմատության վրա Հայպետ մարզային վիճակագրություն.
Մարզերում ջրօգտագործումը 2023 թվականին, մլն մ3
| Մարզեր | Խմելու, կենցաղային | Արդյունաբերություն, կոմունալ, շին | Գյուղատնտեսություն, ձկնաբուծություն, անտառային տնտեսություն | Ընդհանուր օգտագործումը |
| Արագածոտն | 3.7 | 1.3 | 226.3 | 231.3 |
| Արարատ | 6.7 | 6 | 799.3 | 812 |
| Արմավիր | 10.2 | 13.5 | 514.1 | 537.8 |
| Գեղարքունիք | 24.5 | 0.8 | 29 | 54.3 |
| Կոտայք | 8.6 | 8.6 | 147.1 | 164.3 |
| Լոռի | 9.3 | 5.7 | 3 | 18 |
| Շիրակ | 7.9 | 2.2 | 53 | 63.1 |
| Սյունիք | 16.3 | 57.1 | 6 | 79.4 |
| Տավուշ | 8.1 | 1.7 | 11.1 | 20.9 |
| Վայոց ձոր | 2.4 | 0.5 | 21 | 23.9 |
| Երևան քաղաք | 59.8 | 40.6 | 156.5 | 256.9 |
Արարատը, Արմավիրը և Երևանը սակավաջուր մարզեր են։ Նրանց տարածքից արտահոսքը զգալիորեն պակաս է ջրի սպառումից։ Այլ մարզերի տարածքներից ընդհանուր հոսքն ապահովում է ջրի ընդհանուր սպառումը։
Հիմնական հոսքը ամենակարևորն է գյուղատնտեսական ջրի օգտագործման համար, քանի որ այն ապահովում է հոսք ամառվա շոգ ամիսներին, երբ ջրի պահանջարկն ամենամեծն է: Բազային հոսքի բնակության ժամանակը տևում է ամիսներից մինչև տարիներ, և բազային հոսքը բաշխվում է ողջ այս ժամանակահատվածում, ոչ միայն ամառային ամիսներին: Այնուամենայնիվ, բազային հոսքի և գյուղատնտեսական ջրօգտագործման համեմատությունը կարող է օգտակար լինել մարզերում ջրի դեֆիցիտի գնահատման համար: Այս առումով Արարատի և Արմավիրի մարզերը դառնում են ավելի անջրանցիկ։ Բազային հոսքը գյուղատնտեսական ջրօգտագործումից քիչ է նաև Երևան քաղաքում և Արագածոտնի և Կոտայքի մարզերում:
Արագածոտնի, Արարատի, Արմավիրի և մարզերի բազային հոսքը ապահովում է գյուղատնտեսական ջրի սպառման 5-7%, Կոտայքում՝ 95% (հիշենք, որ այս թիվը չի ներառում Սևանից հոսքը), այլ մարզերում բազային հոսքը մի քանի անգամ գերազանցում է ջրի սպառումը։
| Բազային հոսք, մլն մ3 | Արագ հոսք, մլն մ3 | Ընդհանուր հոսքը, մլն մ3 | Ջրի օգտագործումը գյուղատնտեսության, ձկնաբուծության, անտառային տնտեսության մեջ, մլն մ3 | Ջրի ընդհանուր սպառում, մլն մ3 | Մարզերում ընդհանուր արտահոսքի և ընդհանուր ջրի սպառման տարբերությունը, 2023թ | Հիմնական հոսքի և գյուղատնտեսական ջրի սպառման տարբերությունը մարզերում, 2023 թ | Գյուղատնտեսական սպառման մեջ բազային հոսքի տեսակարար կշիռը, % | |
| Վայոց ձոր | 91 | 152 | 243 | 21 | 24 | 220 | 70 | 434 |
| Տավուշ | 100 | 233 | 333 | 11 | 21 | 312 | 89 | 898 |
| Սյունիք | 139 | 357 | 496 | 6 | 79 | 417 | 133 | 2323 |
| Շիրակ | 228 | 337 | 565 | 53 | 63 | 502 | 175 | 431 |
| Լոռի | 281 | 440 | 721 | 3 | 18 | 703 | 278 | 9369 |
| Կոտայք | 139 | 189 | 328 | 147 | 164 | 164 | -8 | 95 |
| Գեղարքունիք | 222 | 615 | 838 | 29 | 54 | 783 | 193 | 766 |
| Արմավիր | 27 | 58 | 85 | 514 | 538 | -453 | -487 | 5 |
| Արարատ | 59 | 104 | 162 | 799 | 812 | -650 | -741 | 7 |
| Արագածոտն | 168 | 249 | 418 | 226 | 231 | 186 | -58 | 7 |
Մարզերի սահմանները մեծ մասամբ համընկնում են խոշոր ավազանների սահմանների հետ
| Ավազաններ | Մարզեր |
| Աղստեւ | Տավուշ |
| Ախուրյանը | Շիրակ |
| Արփա | Արարատ և Վայոց Ձոր |
| Դեբեդ | Լոռի |
| Հրազդան | Գեղարքունիք, Կոտայք և Երևան քաղաք |
| Մեծամոր | Արմավիր և Արագածոտն |
| Որոտան | Սյունիք |
Եթե անտեսվում են ջրբաժանների և մարզերի սահմանների անհամապատասխանության հետևանքով առաջացած սխալները, ապա հնարավոր է մոտավոր գնահատել ավազաններում մատուցվող և օգտագործված ծառայությունների հարաբերակցությունը: Ըստ այս մոտավոր հաշվարկի, Արփայի և Մեծամորի ջրբաժաններում ջրի սպառումը գերազանցում է հոսքը, ինչը նշանակում է, որ այս ավազանների բնակչությունը և տնտեսությունը սպառում են ստորգետնյա կամ մակերևութային ջրերը այլ ջրբաժաններից:
